Hugvísindi vs. raunvísindi

Til að byrja með er best að taka strax fram að ég lít á sjálfa mig sem raunvísindamanneskju í húð og hár. Ég er þó kannski dálítið tvískipt þar sem önnur BS gráðan mín (stærðfræðin) er oft flokkuð undir hugvísindi þótt hún sé kennd "réttu" megin Suðurgötunnar.

Ég vil leyfa mér að halda því fram að fordómar gegn vissum fögum stafi annaðhvort af vanþekkingu á faginu eða minnimáttarkennd gegn því. Ef ekki hvoru tveggja.

Ég ber virðingu fyrir hvaða námi sem er. Heimspeki, rafvirkjun og jafnvel verkfræði.

Að halda því fram að eitt nám sé betra en annað almennt finnst mér vera út í hött. Það má þó auðveldlega rökstyðja að eitt nám sé betra en annað fyrir vissa manneskju. Ég til að mynda myndi aldrei tolla í heimspekinni því ég er ekki fær um heimspekilegar hugsanir sem endast lengur en í fimm mínútur. Á hinn bóginn get ég klukkustundunum saman verið að hugsa um stærðfræðilegt eða eðlisfræðilegt vandamál.

Ég hef reynt að lesa heimspekilegar bækur á eigin vegum og komist að því að mér þyki þær flestar leiðinlegar. En þar sem ýmsum aðilum virðast þykja þessar bækur góðar hef ég talið það stafa af því að ég einfaldlega skilji þær ekki nógu vel. Heimspekingur/bókmenntafræðingur ætti að taka jafnmikið mark á orðum mínum um að "Um skáldskaparlistina" eftir Aristóteles sé með leiðinlegri bókum sem ég hef komist í eins og ég myndi taka mark á samskonar orðum viðkomandi um "Skammtafræði" eftir Merzbacher.

Það hefur því aldrei sært mig þegar fólk segir að stærðfræði eða eðlisfræði sé leiðinleg (og það gerist oft). Ég veit betur. Það ætti því heldur ekki að særa hugvísindafólk þegar því er sagt að hugvísindin séu gagnslaus. Það á að vita betur.

Stærðfræðin er skemmtileg því hún opnar fyrir manni nýjar víddir. Hún veitir manni skilning á því hvernig hægt er að byggja upp hluti á rökum einum saman. Hún veitir manni skilning á því hvernig maður getur dregið ályktanir af þeim staðreyndum sem maður hefur fyrir framan sig. Hún sýnir manni hvað það er hægt að gera mikið úr litlu. Og hún sýnir manni nauðsyn þess að leyfa engan vafa, því pínulítil hugsanaskekkja sem virkar saklaus í upphafi leiðir mann út í verstu ógöngur. Stærðfræðin fjallar um sannleik að gefnum vissum forsendum. Stærðfræðileg heimspeki fjallar um hvort þessar forsendur eigi rétt á sér.

Eðlisfræðin er skemmtileg því hún veitir manni nýja sýn á heiminn í kringum sig. Skyndilega skilur maður af hverju maður ýtist aftur í sætið þegar strætó tekur af stað. Af hverju segullinn tollir á ísskápnum. Af hverju við dettum ekki út af jörðinni. Eðlisfræðin er auk þess alltaf spennandi því það er alltaf eitthvað sem við skiljum ekki. En við erum sífellt að reyna að skilja meira og meira.

Það væri eflaust betra fyrir hugvísindamanneskju að útskýra af hverju hugvísindin eru gagnleg en ég vona að hugvísindamenn fyrirgefi mér leikmanninum fyrir að reyna...

Sem stærðfræðingi þætti mér heimspekin nógu gagnleg fyrir það eitt að hún reynir að rengja/réttlæta undirstöður stærðfræðinnar. Auk þess sem manneskju þykir mér hún mikilvæg fyrir þá sök að hún reynir að útskýra og skilja tilveru okkur með hugrænum rökum. Heimspekin dýpkar skilning okkar á sjálfum okkur sem hugsana- og tilfinningaverum. Bókmenntir og listir almennt hafa sama framlag að færa. Sagan veitir okkur skilning á menningu okkur sem stjórnar að miklu leyti hugsunum okkar og skoðunum. Auk þess veitir hún okkur færi á að forðast mistök fortíðar (þó það sé sjaldan nýtt...) Tungumál gefa okkur færi á að tjá okkur við fólk af öðrum menningarheimum. Slíkt er varla hægt að kalla gagnslaust í þeim fjölþjóðlega heimi sem við lifum í í dag.

Ég myndi ekki vilja lifa í heimi án hugvísinda. Ég myndi ekki vilja lifa í heimi sem pældi einungis í uppruna og lögmálum lífs en ekki tilgangi. Ég myndi ekki vilja lifa í heimi þar sem allt væri metið eftir því hversu mikinn hagnað það gefur. Ég myndi ekki vilja lifa í heimi þar sem við framleiddum einungis peninga en hefðum ekkert (gagnslaust?) til að eyða þeim í. Ég myndi ekki vilja lifa í heimi án lista. Ég myndi ekki vilja lifa í heimi sem reyndi ekki að skilja og læra af sögu sinni.

Ég myndi ekki vilja lifa í heimi þar sem öll samskipti færu fram sem runur af tvíundartölum.

Aftur á dagbók



Höfundur síðu: Árdís Elíasdóttir